Er zijn veel (soorten) communicatieve vaardigheden te onderscheiden. Te denken valt aan het niveau waarop iemand communicatief vaardig is. Of denk aan schriftelijke, mondelinge en non verbale communicatieve vaardigheden. Maar ook aan communicatieve vaardigheden van mens tot mens of van mens tot groepen mensen. En ook aan bewuste en onbewuste inzet van deze vaardigheden. Een mens kan niet niet communiceren.

Niveaus van communicatieve vaardigheid
Hierbij zijn te onderscheiden het zakelijke, het expressieve, het relationele en het appellerende niveau. De meeste mensen zijn zich meestal slechts bewust van het zakelijke niveau. Maar de andere drie niveaus hebben vaak het meeste effect op de communicatie.

Mondelinge communicatieve vaardigheden
Er zijn nogal wat mogelijkheden om de mondelinge vaardigheden in communiceren te demonstreren. Denk bijvoorbeeld aan het voeren van een gesprek, het houden van een presentatie, het leiden van of het meedoen aan een vergadering.

Schriftelijke communicatieve vaardigheden
Iemand zal vaak schriftelijk moeten communiceren. Bij het schrijven van een notitie, een brief, een essay, een rapport of een boek heeft een auteur die vaardigheden nodig. Samenvattend noemt men deze wel de schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid.

Non-verbale communicatieve vaardigheden
Een vaardigheid op dit gebied betreft het goed kunnen luisteren. Maar ook de lichaamstaal: de houding; de gebaren; het gebruik van ogen, wenkbrauwen en handen behoort tot de non-verbale communicatieve vaardigheden.

En dan nog...
Communicatieve vaardigheden kan iemand inzetten bij de communicatie met een persoon. Maar iemand kan ook communiceren met grote, soms zelfs anonieme groepen mensen.

Omdat een mens niet niet kan communiceren, worden de vaardigheden op dat gebied niet altijd bewust ingezet.

Bron: Quarry, P., E. Ash en J. Berg, Vaardigheidsmeter communicatie, TFC Trainingsmedia, 1995. Covey, S., De 7 eigenschappen van effectief leiderschap, Contact, 2002.